O’zbek tili va adabiyoti

O’zbek tili va adabiyoti fakulteti dekani vazifasini bajaruvchi

Ravshanov Fazliddin Ravshanovich
Faoliyati:
2016 yil noyabrdan:
Telefon: 0(372) 226-63-23
Faks: 0(372) 226-59-94
Email:


O’zbek filologiyasi fakulteti 1974-yildan, Jizzax davlat pedagogika instituti tashkil topgan kundan faoliyat yuritib kelmoqda. Fakultet 1977-yilda ilk mutaxassislarni tayyorlab chiqardi. O’tgan davr mobaynida fakultetda 3000 dan ortiq malakali mutaxassislar tayyorlandi. Yana bir e`tiborli jihat shuki, o’zbek tili va adabiyoti fakulteti tarkibidan turli davrlarda boshlang’ich ta`lim metodikasi (hozirgi pedagogika), rus tili va adabiyoti (hozirgi horijiy tillar), tarix (hozirgi tarix-huquq) fakultetlari ajralib chiqqan. 1974-yildan 1994-yilgacha bo’lgan davr mobaynida fakultetni dots. O’.Nosirov, X.Jo’rayev, P.Hamdamov, M.To’ychiyev, O.Jo’rayev, A.Xolmurodov, U.Qosimovlar boshqarib kelishgan. 1994-yildan o’zbek tili va adabiyoti fakultetini dotsent B.Fayzullayev, 2005-yilda fakultet o’zbek filologiyasi fakulteti deb qayta nomlandi, 2005-2007 o’quv yillarida fakultetga dotsent A.Nurmanov, 2007-2013 yillar dotsent A.Musayev, 2013 – 2014 yillar Haydarov Sh, 2014 yildan 21-sentyabrdan  Yadgarov Qaxramon Mamanovich rahbarlik qilmoqda.

Dastlab fakultetda «O’zbek tilshunosligi», «O’zbek adabiyoti tarixi» kafedralari faoliyat ko’rsatgan bo’lsa, keyinchalik uchinchi – «O’zbek tili va adabiyoti o’qitish metodikasi» kafedrasi ham ish boshladi.

Mazkur kafedralarda 40 dan ortiq tajribali mutaxassislar talabalarga ta’lim-tarbiya berishmoqda. Professor-o’qituvchilarning o’rtacha yoshi 45 yoshni tashkil etadi. Uning 16 nafari fan nomzodlari va dotsentlar, bir nafari fan doktori (F.Boynazarov) ilmiy darajasiga egadir. Professor-o’qituvchilardan 3 nafari, ya`ni F.Boynazarov, X.Jo’rayev, O.Jo’rayevlar professor unvoniga ega.

Hozirgi kunda fakultetda 5141100 – o’zbek tili va adabiyoti ta`lim yo’nalishi bo’yicha davlat granti va to’lov-shartnoma asosida bakalavr tayyorlash yo’lga qo’yilgan. Bugungi kunda fakultetda 500 ga yaqin talaba tahsil olmoqda. Fakultet professor-o’qituvchilari talabalarga har tomonlama puxta bilim berish bilan birga, ilmiy sohada ham samarali izlanishlar olib borishmoqda. Kafedralarda olib borilayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari o’zbek tilshunosligi va adabiyoshunosligining dolzarb muammolari, shuningdek, o’qitish metodikasi va pedagogik texnologiyalarni joriy etish masalalariga bag’ishlangandir.

Fakultetda faoliyat olib borayotgan tajribali mutaxassislar: tilshunos olimlardan X.Jo’rayev, B.Fayzullayev, M.Tursunpo’latov, T.Almamatov, J.Lapasov, A.Musayev, Q.Yadgarovlar o’zbek tilining grammatik qurilishi, so’zlashuv nutq, dialektologiya, terminologiya va lug’ashunoslik muammolari bilan, adabiyoshunoslardan F.Boynazarov, O.Jo’rayev, Q.Pirmatov, M.Karimov, I.Ikromov, A.Tangirov, N.Soatova kabilar o’zbek adabiyoti tarixi, adabiyot nazariyasi, adabiy tanqidchilik muammolari bilan shug’ullanishmoqda. Ular va fakultetning yetishib kelayotgan iqtidorli yosh mutaxassislari tomonidan OAK tasarrufiga kiruvchi va boshqa xil ilmiy jurnallarda yuzlab ilmiy maqolalar, OTM, respublika va xalqaro miqyosdagi ilmiy-nazariy va ilmiy-amaliy konferensiyalarda ko’plab tezislar, qator monografiya, o’quv-uslubiy qo’llanma va ko’rsatmalar va darsliklar chop etilgan va hozirgi kunda ham e`lon qilinmoqda. Fakultetda professor-o’qituvchilar va talabalar an`anaviy (aprel) ilmiy-amaliy anjumanidan tashqari, Navoiy, Qodiriy va boshqa ijodkorlar ilmiy merosini o’rganishga, dolzarb sana va mavzularga bag’ishlangan anjumanlar o’tkazish va materiallarini chop etish izchil yo’lga qo’yilgan. Shuningdek, iqtidorli talabalar markazi (rahbari – f.f.n. Yulduz Karimova) tomonidan ilmiy-ijodiy faoliyatga yo’naltirilgan talabalar ishlarini nashr etish ham bu boradagi ishlarning rivojiga katta hissa qo’shib kelayapti. O’zbek tili va adabiyoti o’qitish metodikasi kafedrasi mudiri, qator darsliklar muallifi, Xalqaro «Antik dunyo» jamg’armasi vitse-prezidenti prof. F.Boynazarovning say`-harakatlari bilan «Antique world» ilmiy-ommabop jurnaliga asos solindiki, ushbu holat ham o’zbek filologiyasi fakultetida ilmiy-tadqiqot ishlari samaradorligini oshirshga ma`lum darajada hissa qo’shadi.

Fakultetimizning jonkuyar murabbiylaridan dotsent P.Hamdamov «O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan xalq ta’limi xodimi» unvoniga loyiq ko’rilgan bo’lsa, professor O.Jo’rayev Xalqaro Yassaviy nomidagi mukofot va «Do’stlik» ordenlari bilan taqdirlangan. Bundan tashqari fakultetning 10 dan ortiq professor-o’qituvchilari «O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi a`lochisi» unvoniga sazovor bo’lishgan. Dots. A.Musayev va katta o’qituvchi H. O’roqovlar 2006-yil sentyabrda «Mustaqillikning 15 yilligi» ko’krak nishoni bilan taqdirlanishgan.

Fakultetda so’nggi yillarda, O’zbekiston Respublikasining «Ta`lim to’g’risida» gi qonuni, «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» talablaridan kelib chiqqan holda, zamonaviy bilimlarga ega, yuksak saviyadagi ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlash ishlariga jiddiy e`tibor berilmoqda. Bir necha o’nlab yosh mutaxassislar sohaga tegishli ixtisosliklar bo’yicha dolzarb mavzulardagi ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilindilar va so’nggi besh yil davomida ulardan bir guruhi o’z izlanishlarini muvaffaqiyatli yakunlab, dissertatsiyalarini himoya qilishga erishdilar. Jumladan, 2005-yil 19-oktyabrida o’zbek adabiyoti kafedrasi katta o’qituvchisi Karimova Yulduz «Pirimqul Qodirov qissalarida ma’naviy-axloqiy muammolarning badiiy talqini» mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi va filologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi (Ilmiy rahbar – akademik M.Qo’shjonov). 2007-yilning 12-iyunida esa o’zbek tili va adabiyoti kafedrasi a`zosi Yadgarov Qahramon «Akademik litseylarda adabiy asar tilini o’rgatishning lingvodidaktik asoslari» mavzusidagi («13.00.02 – ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (o’zbek tili)» ixtisosligi bo’yicha, ilmiy rahbar – prof. B.To’xliyev, TDPU) dissertatsiyani himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.

Fakultet professor-o’qituvchilari tomonidan olib borilayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasalari, markaziy OTM lari bilan tuzilgan hamkorlik shartnomalari asoisda amalga oshirilmoqda. Jumladan, fakultetning yosh tadqiqotchilari o’z ilmiy izlanishlarini O’R FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti, Navoiy nomli Adabiyot muzeyi, O’zMU, Nizomiy nomidagi TDPU, SamDU kabi ITI hamda OTM larining yetakchi ilmiy xodimlari va tajribali professor-o’qituvchilarining bevosita rahbarligida olib bormoqdalar.

So’nggi yillarda olib borilayotgan ilmiy izlanishlar «Abdulla Qodiriy nomli Jizzax DPI ta’lim yo’nalishlari bo’yicha ilmiy tadqiqot muassasalari bilan hamkorlikda 2006-2010 yillarda bajariladigan ilmiy tadqiqotlarning maqsadli dasturi» ga muvofiq tarzda olib bormoqda. Xususan, o’zbek tilshunosligi kafedrasi prof-o’qituvchilari «O’zbek tilshunosligining dolzarb muammolari», «Lingvopoetik tadqiqotlar tarixi» umumiy mavzulari asosida, o’zbek adabiyoti tarixi kafedrasi esa «O’zbek adabiyoti, adabiyotshunosligi va tanqidchiligi tarixi hamda badiiy mahorat masalalari» umumiy mavzusi bo’yicha samarali ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borayotgan bo’lsalar, o’zbek tili va adabiyoti o’qitish metodikasi kafedrasida olib borilayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari mavzulari o’qitish nazariyasi va metodikasi masalalariga bag’ishlangan.

Institut qoshida 2005-yildan boshlab «O’zbek tili» mutaxassisligi bo’yicha aspirantura bo’limi faoliyat ko’rsatib kelmoqda. O’zbek tili va adabiyoti o’qitish metodikasi kafedrasi o’qituvchisi Pochayeva Gulnoza ushbu aspiranturaga qabul qilingan birinchi aspirant bo’ldi va AnDU professori A.Nurmonov rahbarligi ostida nomzodlik dissertatsiya ustida ish olib bormoqda. Keyingi yillarda ushbu ixtisoslik bo’yicha F.Ibragimova (ilmiy rahbar – prof. N.Mahmudov, TDPU), G. Jumanazarova (ilmiy rahbar – prof. Abdug’afur Mamatov), D. Abduvaliyeva (ilmiy rahbar – prof. H.Dadaboyev, O’zMU), 2009-2010-o’quv yilida I. Umarovlar aspiranturaga qabul qilindilar. «O’zbek adabiyoti» mutaxassisligi bo’yicha ochilgan aspiranturaga Sh.Botirova qabul qilindi hamda f.f.d. Z.Pardayeva rahbarligida nomzodlik dissertatsiyasi ustida ish olib borishga kirishdi.

Yuqorida ta`kidlab o’tilgan jiddiy e`tibor va kompleks tadbirlar o’z samarasini bermoqda.

Fakultetning yetakchi prof-o’qituvchilaridan dots. B.Fayzullayev, dots. I.Ikromov, dots. A.Musayev, dots. N.Soatova va boshqalar rejalashtirilgan ITI lariga muvofiq tarzda doktorlik dissertasiyalari ustida ilmiy-tadqiqotlar olib borishmoqda.

Nomzodlik ishini yakunlagan tadqiqotchilardan S.Soyipov (o’zbek tilshunosligi kafedrasi, ilmiy rahbar – prof. S.Hasanov, O’R FA Adabiyot muzeyi), Sh.Almamatova («O’zbek tili» mutaxassisligi bo’yicha, ilmiy rahbar – prof. Abdug’afur Mamatov), «Ozbek tili» ixtisosligi aspiranti G. Jumanazarova («O’zbek tili» mutaxassisligi bo’yicha, ilmiy rahbar – prof. Abdug’afur Mamatov, himoya muddatidan oldin, aspiranturaning II kursida amalga oshirildi) lar 2008-yilning sentyabr, noyabr, dekabr oylarida dissertatsiyalarni muvaffaqiyatli ravishda himoya qilib, filologoiya fanlari nomzodi ilimiy darajasini olishga erishdilar (tegishli tarzda – O’zMU hamda O’R FA Til va adabiyot instituti qoshidagi Ilmiy Kengashlarda).

Shuningdek, yana bir qancha yosh tadqiqotchilar – H.O’roqov (ilmiy rahbar – prof. B.O’rinboyev, SamDU), L. Ibragimova (ilmiy rahbar – prof. B.O’rinboyev, SamDU), A.To’ychiyev (ilmiy rahbarlar – prof. B. Sarimsoqov,

O’RFA TAI, prof. B.To’xliyev, TDPU), S.Boysinov (ilmiy rahbar – prof. B.To’xliyev, TDPU), H.Hamdamova (ilmiy rahbar – prof. A.Nurmonov, AnDU), J.Jo’rayev (ilmiy rahbar – prof. S.Hasanov, O’RFA Adabiyot muzeyi), Sh.Haydarov (ilmiy rahbar – f.f.d. M.Yuldashev, TDPU), M.Jo’rayev (ilmiy rahbar – akademik B.Nazarov, O’RFA TAI), S.Do’stova (ilmiy rahbar – prof. S.Hasanov, O’RFA Adabiyot muzeyi), S.Eshonqulova (ilmiy rahbar – prof. S.Hasanov, O’RFA Adabiyot muzeyi), Z.Jumayeva (ilmiy rahbar – prof. A.Mamatov), S.Ahmedov (ilmiy rahbar – prof. B.O’rinboyev, SamDU) kabilarning aksariyati o’z ishlarini yakunlab, dissertatsiya himoyasini yoqlash arafasida turibdilar (dissertatsiya himoyalari 2010-2011-o’quv yili davomida amalga oshirilishi kutilmoqda). Keyingi o’quv yilidan (2009-2010) ushbu izlanuvchilar qatoriga X. Xolmurodov (ilmiy rahbar – prof. S. Hasanov, O’R FA Adabiyot muzeyi), D.Toshpo’latova (ilmiy rahbar – prof. S.Matchonov, TDPU), I.Ibragimov, T.Qo’chqorov, J.Lutfullayev, O. Xidirovlar qo’shildilar hamda tasdiqlangan nomzodlik mavzulari ustida ilmiy-tadqiqot ishlarini boshlab yubordilar. Institut, dekanat hamda kafedralar rahbarlari, kelishilgan holda, ushbu tadqiqotchilarga har tomonlama yordam ko’rsatib, zaruriy shart-sharoitlar: ilmiy safar, ijodiy ta`tillar tashkil etib bermoqdalar.

2002-2003-o’quv yilidan 2008-2009-o’quv yiliga qadar fakultetda «Ozbek tili», keyinroq «O’zbek adabiyoti» mutaxassisligi bo’yicha magistiratura bo’limi faoliyat ko’rsatib keldi va ushbu magistraturaning bir necha o’nlab talabalari malakali ilmiy rahbarlar – prof. B.O’rinboyev, N.Mahmudov, A.Mamatov, F.Boynazarov, X.Jo’rayev, dots. T.Almamatov, M.Karimov, Q.Pirmatov, J.Lapasov, B.Fayzullayev, M.Tursunpo’latov, U.Qosimov, I.Ikromov, A.Tangirov, A.Musayev va boshqa yetakchi olimlar rahbarligida tahsil olib, magistrlik dissertatsiyalarini himoya qilishga muvaffaq bo’ldilar. Tahsilni tugatgan magistrlarning aksariyati oliy hamda o’rta maxsus ta`lim muassasalarida faoliyat ko’rsatib kelmoqda, bitiruvchilar orasida fan nomzodi ilmiy darajasini olgan iqtidor sohiblari ham mavjud.

Fakultet kafedralari qoshida ko’p yillardan buyon «Yosh tilshunos», «Yosh adabiyoshunos», «Yosh o’qituvchi» kabi to’garaklar, fakultet iqtidorli talabalar markazi faoliyat olib borayotgan bo’lib, ularda 100 dan ortiq iqtidorli talabalar boshlang’ich ilmiy-ijodiy ishga yo’naltirilgandir.

Fakultetda iqtidorli talabalar bilan oli borilayotgan ishlar ham o’z samarasini bermoqda. Respublika olimpiadalari, turli xil ko’rik-tanlovlar g’olib va sovrindorlari, nomli stipendiyalar nomzodlari yildan-yilga ko’payib bormoqda. 2005-yili fakultet talabasi Musulmonova Hulkar talabalar o’rtasida o’tkazilgan «Men ozod yurt farzandiman» Respublika insholar ko’rik-tanlovida g’olib chiqishga muvaffaq bo’ldi. 2006-2007-o’quv yilida esa Jumayeva Feruza «Mehr nuri» jamg’armasining ta`lim granti g’olibi, bir yil o’tib, 2007-2008-o’quv yilida O’zbekiston Respublikasining Navoiy nomli Davlat stipendiyasi sohibi bo’ldi.

2006-2007-o’quv yilida o’tkazilgan «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati stipendiyalari tanlovida ishtirok etgan fakultetimiz talabasi Murodova Nafisa ham g’oliblikka munosib ko’rildi.

2007-2008-o’quv yilida fakultetning yana bir talabasi – Inomova Mukarram «Mehr nuri» jamg’armasining stipendiati bo’ldi.

2009-2010-o’quv yilida fakultetning iqtidorli talabalaridan biri Sobirova Dildora O’zbekiston Respublikasining Navoiy nomli Davlat stipendiyasi sohibi bo’ldi. Iqtidorli talabalar markazi a`zolaridan Murotova Nafisa, Yo’ldosheva Sabohat, Isoqova Parizodlar «Kelajak ovozi» tanlovining viloyat bosqichida muvaffaqiyatli ishtirok etishdi, tanlovning respublika bosqichida ishtirok etishga muvaffaq bo’lishdi. Sport sohasida ham fakultet talaba-yoshlari qator muvaffaqiyatlarni qo’lga kiritib kelishayapti. Sportning voleybol, gandbol, stol tennisi, basketbol (qizlar jamolari o’rtasida) kabi turlari bo’yicha fakultetimiz yoshalri (Alibekova S., Suvonova F., Ravshanova G., Tilyagova M., Butunboyeva X., Abirova H. Va boshqalar) uzluksiz ravishda Respublika Universiadalarida ishtirok etib kelishgan. Hozirda ham bu yil o’tkaziladigan Universiada musobaqalarida ishtirok etadigan institut basketbol, voleybol jamoalari (qizlar) tarkibida fakultetimizning bir qancha talabalari shug’ulalnishmoqda.

Umuman, o’zbek filologiyasi fakultetining ahil jamoasi ma`nan va jismonan yetuk, aqlan tetik barkamol avlodni, bugungi kun talablari darajasidagi yuksak saviyali, raqobatbardosh mutaxassislarni tayyorlash ishlarini samarali ravishda amalga oshirib kelmoqda.

Ko'rishlar soni(171)