O’zbek tili o’qitish metodikasi

O’zbek tilshunosligi kafedrasi Jizzax davlat pedagogika instituti tashkil topgan kundan, ya’ni 1974 yil 1 sentyabrdan boshlab faoliyat ko’rsatib kelmoqda. Dastlab kafedra quyidagi tarkib bilan ish boshlagan: institutning sobiq rektori, filologiya fanlari doktori B.O’rinboyev, dotsentlar M.To’ychiyev, A.Xoliqov, katta o’qituvchilar I.Suyarov va X.Jo’rayev, laborant M.Tursunpo’latov. O’tgan yillar davomida kafedrani dotsentlar M. To’ychiyev,  P. Hamdamov, M. Tursunpo’latov, B.Fayzullayevlar boshqarishgan bo’lsalar, 2011 yildan buyon kafedraga p.f.n. Q.M.Yadgarov rahbarlik qilib kelmoqda.

Bugungi kunda kafedra a’zolari tomonidan o’zbek tilshunosligining dolzarb masalalariga bag’ishlangan o’nlab monografiyalar, shuningdek, o’quv va o’quv-uslubiy qo’llanmalar, tavsiyanomalar, ma’ruza matnlari tayyorlangan.  Xorijiy jurnallarda, respublika ilmiy jurnallarida o’nlab maqolalar chop etildi, xalqaro hamda respublika miqyosidagi ilmiy anjumanlarda yuzlab ma’ruzalar o’qilgan, tezislar e’lon qilinib, chop etilmoqda.

Kafedra o’z faoliyati davomida bir fan doktori, bir professor, o’n nafar fan nomzodi tayyorladi. Hozirgi kunda ham yosh ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlashga katta e’tibor qaratilgan bo’lib, shuning natijasida 2008 yilning o’zida ikkita ilmiy tadqiqotchi S.Soyipov, Sh.Almamatovalar va bitta aspirant G.Jumanazarova, 2011 yilda kafedra tadqiqotchisi  Sh.Haydarov, 2012 yilda kafedraning ikki nafar tadqiqotchisi S.Eshonqulova, J.Jo’rayevlar o’zlarining nomzodlik dissertatsiyalarini muvoffaqiyatli himoya qildilar. Shuningdek, kafedraning yosh tadqiqotchi izlanuvchilari (X.Xolmurodov, Z.Jumayeva, D.Fayzullayeva, O.Xidirov, A.Usmonov) o’zlarining tadqiqot mavzulari ustida ish olib borishmoqda.

Kafedra ilmiy salohiyatini oshirish va yosh tadqiqotchilarga yaqindan amaliy yordam berish maqsadida Samarqand davlat universiteti professori, fil.f.d. B.O’rinboyev, O’zRFA A.Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti direktori, fil.f.d., professor N.Mahmudovlar ishtirokida 2007-2008 o’quv yilidan boshlab har yili fakultet miqiyosida ilmiy seminarlar tashkil etilib kelinmoqda. Bular kafedraning yosh tadqiqotchilariga rahbarlik qilish bilan birga, BMI lariga rahbarlik qilishda ham ilmiy- amaliy yordam berib kelishmoqda.

Kafedra yetakchi muassasalar, oliy o’quv yurtlari, viloyat maktablari hamda akademik litseylari bilan, bundan tashqari, O’zRFA Til va adabiyot instituti, O’zMU, SamDU, GulDU, TDPU, AnDU kabi bir necha muassasalar bilan mustahkam aloqa o’rnatib ilmiy-ijodiy hamkorlik qilmoqda.

Kafedraning tarkibi so’nggi yillarda ancha kengayib, ilmiy salohiyati ham sezilarli tarzda oshdi. 2005 yilda kafedra tarkibiga “Sharq tillari” kafedrasi qo’shilgandan so’ng kafedra a’zolar soni 20 nafarga ko’paydi va institut miqiyosidagi yirik kafedralar sirasiga aylandi.  Shuningdek, 2011 yildan boshlab o’zbek tili va adabiyoti o’qitish metodikasi  kafedrasining qo’shilishi munosabati bilan o’zbek tilshunosligi kafedrasi institutning eng yirik kafedralaridan biriga aylandi va “O’zbek tili va uni o’qitish uslubiyati” kafedrasi nomi bilan yuritila boshladi.  Hozirgi kunga kelib kafedrada 1 nafar professor, 10 nafar fan nomzodi va dotsentlar, 4 nafar katta o’qituvchi hamda 5 nafar o’qituvchi-asisentlar faoliyat ko’rsatmoqda. Kafedra a’zolari «O’zbek tili va adabiyoti» bakalavr yo’nalishi bo’yicha o’qituvchilar tayyorlash bilan birgalikda institutning barcha yo’nalishlar talabalariga “O’qituvchi nutq madaniyati”, “Ona tili va adabiyoti” hamda rus guruhlariga “O’zbek tili” fanlaridan  ham bilim berib kelmoqdalar.

Shu bilan birga kafedra «O’zbek tili va adabiyoti» mutaxassisligi bo’yicha magistrlar tayyorlamoqda hamda 2005 yilda to’rtta magistrant professorlar X.Jo’rayev, A.Mamatov, dotsentlar B.Fayzullayev, M.Tursunpo’latov rahbarligida o’z dissertatsiyalarini muvaffaqqiyatli himoya qilib, tahsilni tugatdilar. 2006 yilda 10 nafar, 2007 yilda esa 24 nafar magistr tahsilni tugatdi.2008-2009 o’quv yilida 5 nafar magistrant o’z izlanishlarini yakuniga yetkazgan bo’lib, ularga prof B.O’rinboyev, N.Mahmudov, X.Jo’rayev, dots. B.Fayzullayev, M.Tursunpo’latov, A.Musayev va boshqalar rahbarlik qilishgan. 2012-2013 o’quv yilidan boshlab kayedrada yana magistrlar tayyorlash yo’lga qo’yildi. Hozirda kafedra a’zolari ikkala bosqichda 17 nafar magistrga ta’lim bermoqda.

2005 yildan boshlab «O’zbek tili» mutaxassisligi bo’yicha kafedra qoshida aspirant tayyorlash ham yo’lga qo’yildi. Institutimiz tarbiyalanuvchilari bo’lgan yosh mutaxassislar G.Pochayeva (2005 y) G.Jumanazarova (2006 y), 2007 yilda F.Ibragimova, 2008 yilda D.Abduvaliyeva, 2009 yilda I.Umarov, 2010 yida B.Boltayeva, 2011 yilda F.Jumayevalar aspiranturaga qabul qilingan bo’lsa, 2013 yilda S.Ahmedovlar katta ilmiy xodim-izlanuvchilikga qabul qilindi.  Aspirantlarimizdan G.Jumanazarova 2008 yilda (2-kurs) muddatidan oldin,  F.Ibragimova  2011 yil (2-dekbrь)da o’z nomzodlik dissertatsiyalarini muvoffaqiyatli  himoya qildilar.

Ko'rishlar soni(149)